الکلام اللطیف؛ شرح فارسی بر تصریف - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦١ - اسم مفعول
شرح
اسم فاعل عبارتست از اسمى كه بر كننده كارى دلالت كند و آن از ثلاثى مجرّد غالبا بر وزن فاعل مىآيد مانند:
ناصر (يكمرد يارىكننده) و ضارب (يكمرد زننده).
و آن داراى شش صيغه است، سه تا مذكّر و سه تا مؤنّث باين شرح:
صرف اسم فاعل ازمادّه «نصر»
ناصر يكمرد يارىكننده
ناصران دو مرد يارىكننده
ناصرون مردان يارىكننده
ناصرة يكزن يارىكننده
ناصرتان دو زن يارىكننده
ناصرات زنان يارىكننده
متن: و اسم المفعول منه على مفعول، تقول:
منصور، منصوران منصورون، منصورة، منصورتان، منصورات و مناصر.
و تقول:
ممروربه، ممروربهما، ممروربهم، ممروربها، ممروربهما، ممروربهنّ فتثنّي و تجمع و تذكّر و تؤنّث الضّمير فيما يتعدّى بحرف الجرّ لا اسم المفعول.
ترجمه:
اسم مفعول
و اسم مفعول از ثلاثى مجرّد بر وزن مفعول مىآيد چنانچه مىگوئى:
منصور يكمرد يارىشده